Landelijke cijfers

Inleiding

In Nederland houden verschillende organisaties, zoals TNO, RIVM en CBS zich bezig met het monitoren van overgewicht onder de Nederlandse bevolking. Uit de verschillende onderzoeken blijkt echter keer op keer dat overgewicht de laatste decennia enorm is toegenomen onder de Nederlandse bevolking. Overgewicht bij de jeugd wordt gesignaleerd via het signaleringsprotocol (zie publicaties). Hieronder treft u de resultaten aan van een aantal belangrijke onderzoeken.

Trendrapport 2010 Landelijke Jeugdmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek

Volgens het trendrapport van het CBS (Trendrapport 2010, Landelijke Jeugdmonitor, CBS) is het aandeel jongeren met overgewicht en ernstig overgewicht is de afgelopen jaren toegenomen).

In 1983 leed ruim 10 procent van de jongeren van 2 tot 25 jaar aan overgewicht

(inclusief ernstig overgewicht). Dit percentage steeg tot ruim 13 procent in 1992.

Van 1992 tot 2009 vlakte de toename wat af. Uiteindelijk had in 2009 ruim 14 procent

van de jongeren tussen 2 en 25 jaar overgewicht; 15 procent van de jongens en bijna

14 procent van de meisjes.

Tussen 1983 en 1993 steeg ook het percentage jongeren van 2 tot 25 jaar met ernstig overgewicht. Dit aandeel nam in die periode toe van ruim 2 procent naar ruim

3 procent. Tussen 1993 en 2009 is er geen significante verandering waargenomen in

het percentage jongeren met ernstig overgewicht. In 2009 heeft ruim 2 procent van

de jongens ernstig overgewicht en bijna 3 procent van de meisjes

2.7 Percentage jongeren (2 tot 25 jaar) met overgewicht (incl. ernstig overgewicht)

jongerenmetovergewicht

Nederlandse Norm Gezond Bewegen bij jongeren

Een maat voor het boordelen van voldoende lichamelijke activiteit is de

Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Volgens deze norm moeten jongeren van 12

tot 18 jaar dagelijks minimaal een uur matig intensieve lichamelijke activiteit

verrichten. Personen vanaf 18 jaar dienen minimaal een half uur matig intensieve

lichamelijke activiteit te verrichten op ten minste 5 dagen van de week
In 2009 voldeed 28 procent van de jongeren van 12 tot 18 jaar aan de Nederlandse

Norm Gezond Bewegen. Dit aandeel is toegenomen sinds 2001, toen voldeed

21 procent. Deze trend is vooral bij jongens zichtbaar, bij vrouwen is er geen

significante trend.

Ook de 18- tot 25-jarigen zijn actiever geworden over de periode 2001 tot 2009. Zo

voldeed in 2001 bijna de helft (47 procent) van de 18- tot 25-jarigen aan de deze

norm terwijl dat in 2009 voor bijna twee derde van deze jongeren gold. Meer

mannen voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen dan vrouwen.

Bron: Trendrapport 2010 Landelijke Jeugdmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek

Landelijke groeistudies

Al sinds 1955 wordt er in Nederland eens per 10-15 jaar een landelijke groeistudie uitgevoerd. Met deze groeistudies worden cijfers verkregen over onder andere lengte en gewicht van kinderen in Nederland. De resultaten worden verwerkt in nieuwe groeidiagrammen, die onder andere gebruikt worden op consultatiebureaus en door

schoolartsen en kinderartsen. Over de generaties heen, werden Nederlandse kinderen tot nu toe steeds langer. Het is daarom belangrijk dat de groeidiagrammen regelmatig vernieuwd worden. Met actuele groeidiagrammen kunnen kinderen met groeiproblemen goed worden opgespoord. Ook worden met de groeistudies recente cijfers verkregen over overgewicht en ernstig overgewicht (obesitas) onder de Nederlandse jeugd. De Vijfde Landelijke Groeistudie werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS door TNO, in samenwerking met de academische ziekenhuizen VUmc en LUMC. Voor het onderzoek zijn gegevens verzameld van 20.867 kinderen van 0 t/m 21 jaar.

Uit de Vijfde Landelijke Groeistudie blijkt dat Nederlandse kinderen zijn zwaarder geworden en niet meer groeien in lengte. Al in 1997 werd duidelijk dat de Nederlandse jeugd te zwaar is. Deze trend blijkt zich te hebben voortgezet. Vooral kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst zitten in een alarmerende situatie.

Uit het onderzoek blijkt verder dat er na 160 jaar een einde is gekomen aan de toename in lengtegroei bij kinderen van Nederlandse afkomst. Het lijkt erop dat het positieve effect van welvaart op de lengte wordt vervangen door een negatief effect op het gewicht.

Overgewicht en obesitas (incl. obesitas) per afkomst 1980-2010 (%) voor jongens en meisjes'

overgewichtobesitas

TNO

Verder is er door TNO in de periode 2002-2004 ook een grootschalig onderzoek gedaan naar overgewicht bij kinderen tussen 4 en 15 jaar. Hieruit bleek dat gemiddeld 14% van de jongens en 17% van de meisjes te dik is. Ook obesitas is bij de jeugd erg toegenomen. In onderstaande figuren wordt het percentage kinderen met obesitas in 2000-2004 vergeleken met de landelijke groeistudie uit 1997. Deze grafieken zijn afkomstig uit het onderzoek van TNO.

Obesitas bij jongens 1980 - 1997 - 2002/2004

Obesitas bij meisjes 1980 - 1997 - 2002/2004